Over zen en leven

_‘t Is rond. Volgende week begin ik als persvoorlichter bij FNV Bouw. Ben trots en blij, en heb mezelf maar direct getrakteerd op een extra rondje sportschool -

- en een cactussapje. Dat is een vrij smakeloze vloeistof waarin allemaal slijmerige klontjes drijven. Ik denk dat we cactussap over een jaar of tien terugzien in het rariteitenoverzicht van de jaren ’10. Heel tijdelijk heel hip.

Deze weblog zou over zen moeten gaan, maar de laatste tijd prevaleert voetbal en ander nieuws. Over zen heb ik niet zoveel meer te zeggen, zoals ik al eerder zei. Het draait om de beoefening. Het is niet de diamant in Máxima’s diadeem, eerder een zwarte parel op de bodem van de oceaan – je ziet ‘m niet. Maar hij ligt daar wel, in stille schoonheid.

Nu ga ik me richten op mijn nieuwe werk en de verdieping van mijn vak. Ik was precies uitgepraat hier, dus dat komt goed uit. Aan het schrijven van deze stukjes heb ik mateloos veel plezier beleefd. Dank voor jullie aandacht en reacties. Het is tijd voor een volgende stap, ben er helemaal klaar voor. Intussen laat ik de boel hier nog wel even staan, altijd leuk.

Esteban scherp! Anders had hij naar het ziekenhuis gekund. Prima beslissing van AZ-coach Verbeek. Scheidsrechter heb ik het niet over, kan terecht rood zijn, maar is hier natuurlijk volkomen misplaatst. Ik hoop dat m'n jongens naast keepen nog een ander vak leren. Te treurig voor woorden.

http://eredivisielive.nl/video/35452-ajax-az-gestaakt-wegens-incident-met-supporter.html

http://www.nrc.nl/nieuws/2011/12/21/ajax-az-onderbroken-na-bizar-incident-met-keeper-az/

Prima reactie onder een filmpje op YouTube (inmiddels alles geblokt vanwege copyright, erg irritant), voor eventuele moraalridders:

'Any person claiming to be certain he or she would have acted differently under the stress of being suddenly attacked is either misguided or inhuman. Do you even have the faintest idea of the impact of such a situation on the nervous system? You cannot be certain you -or anyone else- would have acted differently. It's the reason that even excessive use of self-defence can be grounds not to prosecute in a criminal case.'

of een andere, kort en goed:

'Any man would have reacted the same.'

Het failliet van de andere wang.

_Toen ik 16 was, wilde ik hem zijn. Vanavond zie ik hem voor het eerst, precies 30 jaar later. Ik wil hem allang niet meer zijn, en velen volgden hem op – Iyengar, Soen sa Nim, Nagarjuna, Rinzai, Hakuin en natuurlijk Berlusconi, omdat die overal mee wegkomt en elke vrouw krijgt die hij wil. En Wout, de bloemenman, omdat hij eerlijk is, hard werkt, goed voor zijn kinderen zorgt en geen kouwe drukte maakt. Nog geen kerstboom? Ga naar hem.

_Eigenlijk was ik op zoek naar iets over Manchester United, m’n zoon is fan van die club omdat Van der Sar er op doel stond. Maar ik vond een artikel over Peter Hook, de bassist van de legendarische band Joy Division uit Manchester, troost in mijn donkere jaren naar volwassenheid. Elke middag Unknown Pleasures, hun eerste LP.

Hook blijkt ook fan van Manchester United. En Hook blijkt nog steeds bassist. Sterker, hij toert met Joy Division repertoire. Afgelopen voorjaar deed hij Unknown Pleasures. Letterlijk, in dit geval. Had ik het wel geweten, dan was ik erbij geweest. Vanavond komt Closer, de tweede LP. Minder monumentaal en rauw dan de eerste, maar toch.

Een week of wat na m'n eerste online ontmoeting met de bassist, wilde Tom heel graag een gesigneerd shirt van Van der Sar voor z’n verjaardag en had hij iets gevonden via internet. Ook daarbij kwam ik Hook tegen. Het shirt was al besteld toen ik las over vervalste handtekeningen van beroemdheden. Met mijn naïeve geest hield ik het niet voor mogelijk dat iemand in zijn garage shirts, voetbalschoenen en honkbalballen volkladdert met nephandtekeningen van Rooney, Scholes, Van der Sar en Babe Ruth. Maar het blijkt meer regel dan uitzondering. Snel shirt afbesteld, dat ging gelukkig zonder al teveel problemen.

_Maar Hook! Hij liep eens een platenwinkel binnen in Manchester en zag daar een oude LP van Joy Division staan met datum en handtekeningen van alle bandleden. Kosten 200 pond. ‘Hee’, zei hij tegen de eigenaar van de zaak, ‘dat kan nooit! Die datum valt na het overlijden van Ian Curtis!’ Curtis was de zanger van Joy Division, hij pleegde zelfmoord. Vervolgens gaf Hook toe dat hij zelf Curtis’ krabbel vervalst had, voor het geld en 'voor de lol'. Yeah right.

_Maar vanavond gewoon genieten! En kijken of ik hem kan aanraken, en dan die hand nooit meer wassen, net als een paar jaar geleden met Mariza.

Om het feest compleet te maken, mijn mooiste Joy Division nummer, met bas van Hook.

Geheel tegen mijn zin ben ik onlangs bevorderd tot parttime grensrechter bij wedstrijden van het team van m'n oudste zoon. Moeilijk vak! En ik heb niet eens verstand van voetbal. Zit ik heel ingespannen te loeren op buitenspel, vliegt achter me de bal over de zijlijn - wie de fuk moet ik ingooi geven?! Gelukkig was de scheids er nog. Beter opletten volgende keer. Mooiste moment: applaus van de andere vaders, toen ik correct vlagde voor ingooi. En bedankt, heren. Volgende keer jullie hè?

Ik mag het vast niet zeggen, maar m'n zoon maakte een prachtredding uit een zweefduik, en hield de nul. Dat zag ik dan weer wel. Het grootste deel van de wedstrijd vond overigens plaats op de helft van de tegenstander, dus heel druk had hij het niet, en ik ook niet. En gelukkig was het een vriendschappelijk potje, dus ik werd niet direct uitgescholden en gemolesteerd. Maar er komt zo'n dag, natuurlijk. Ik ben nu al zenuwachtig. Tips zijn welkom, bij voorkeur van profgrensrechters. Die van Ajax - Real hoeft niet te reageren.

Terug in de auto Sean Paul. Ook superlekker om je weekend mee te beginnen, dus here goes. Alles los en vol d'r in!

In het laatste Maha Karuna Bericht, een 'onregelmatig verschijnend informatieblad van Maha Karuna Ch'an', staat een artikel dat ik pasgeleden heb geschreven. Het gaat over de Japanse zentraditie en een weg erdoorheen. Klik hier om het te lezen.

Gek genoeg heb ik op het moment weinig te melden verder. Ik geeft toe, dat heb ik al wel eerder gezegd en dan schreef ik toch weer 2 A4tjes vol. Maar misschien dit keer niet. En misschien blijft het wel even zo. M'n primaire focus ligt op dit moment bij het zorgen voor m'n kinderen. De meeste dingen die ik daarin tegenkom vind ik te persoonlijk en intiem om er hier over te schrijven. De innerlijke dynamiek is groot maar ondeelbaar. Dus misschien wordt het wat stiller hier. Ook niet erg.

De enige mogelijkheid is misschien een voetbalblog. Bijvoorbeeld over Twente-'supporters' die vorige week snoeihard vuurwerk gooiden naar het familievak van FC Utrecht, waar we zaten. De enige juiste beslissing was geweest om het Twentevak leeg te vegen. Aanpakken en desnoods hard. Ik kom uit het oosten van het land en heb sympathie voor FC Twente, maar dit helpt niet. Geweld van Utrecht-'supporters' na afloop is niet goed te praten, maar frustratie over het uitblijven van maatregelen tegen de vuurwerksmijters had ik evengoed. Veel te lief. 'Wilt u alstublieft stoppen met het gooien van vuurwerk?' Wolfsen moet uit het oogpunt van ordehandhaving nu wel zeggen dat de Utrechtse raddraaiers worden aangepakt, maar hij had er bovenop moeten zitten toen het uit de hand liep in het uitvak. Dat had een hoop gedonder na afloop gescheeld.

En dan nog iets: waarom laat een grensrechter zich omkopen? Wat ben je dan voor slappe lul? Hoe voelt dat nou, een paar ton rijker en je ziel aan de duivel? Ik ben geen Ajax-fan, maar had het ze graag gegund. En het was natuurlijk een farce, gisteren.

Nog dramatischer was de klucht Zagreb - Lyon. Het schijnt dat de UEFA in dit soort gevallen graag de doofpot van zolder haalt. Dat snap ik niet, daar verliest toch iedereen bij? Man, bij die pot van gisteren is de Chinese competitie een toonbeeld van sportiviteit en fair play! Nu onderzoekt de Franse goktoezichthouder de wedstrijd. Maar, zo schrijft het AD, 'het is maar de vraag of het Franse onderzoek iets op gaat leveren. Alleen het gokgedrag in Frankrijk wordt onderzocht. Maar als Lyon een geldbedrag aan Dinamo heeft geboden voor een opzettelijke nederlaag met ruime cijfers, blijkt dat natuurlijk niet uit het gokgedrag van burgers. ARJEL verwacht vanmiddag al de uitkomst van het onderzoek te presenteren.'

Waarom ik me daar druk over maak? Het is toch maar voetbal? Welnee, het is de wereld in een notendop. Rechtvaardigheid en onrecht. En dat raakt me.

_De D1 van UVV is kampioen in de najaarscompetitie! Het Jeugdjournaal kwam op bezoek, interviewde spelers over de loting voor het EK en filmde de feestvreugde.

Kijken? Check het Jeugdjournaal hier. Het item over UVV en de EK-loting is van 06:50 tot 10:10.

En check de screenshots hieronder. Die keeper, dat is mijn zoon. Of had ik dat al eens gezegd? Ik heb nog een zoon die keept. En een dochter die jongeren begeleidt in een Vogelaarwijk, bij het mooier maken van de wijk. En die er was om haar broer aan te moedigen vandaag.

En ja. Ik ben trots op alledrie :-).

Ja, voor het te laat is, komend weekend geeft André van der Braak (uit 020...) een bodhisattva-weekend in Utreg (je kunt ook voor 1 dag inschrijven). Check het hier. Hij durft, na de 6-4 van afgelopen weekend! Hee André, de schok al een beetje te boven?!

Waarom moet je erheen? Kijk, inhoudelijk heb ik geen idee. Ik weet niet wat ‘ie gaat doen en waarom je überhaupt over bodhisattva’s zou moeten praten. Maar het gaat er uiteindelijk om wie erover praat. En André is echt een vet coole gast, dus je gaat sowieso een heel weekend ongelofelijk plezier hebben en geïnspireerd worden.

Niet verder vertellen, maar het zou me niet verbazen als André zelf een bodhisattva is – hij is gewoon relaxed, we gingen een keer tijdens sesshin naar een kroeg om het staartje Manchester United – Chelsea te kijken, toen nog met Van der Sar op doel, die een prachtige redding maakte in de 72e minuut. André weet niet alleen veel van zen en boeddhisme, maar ook van voetbal. Hij kent zelfs de speelstijl van een wissel-middenvelder van ManUtd, ongelofelijk. Dat pleit voor hem. En hij trapt zelf ook nog een aardig balletje, in de pauze tijdens sesshin. Verder heeft hij geen kapsones, zoals de meeste andere ‘leraren’. Ik hoop maar niet dat hij dit leest.

Wat ook leuk was, is dat André tijdens een sesshin eens naar me toe kwam. ‘Hee Ron, ik hoor hier de hele tijd zo’n getik vandaan komen, net alsof er een kraan lekt ofzo! Weet je wat dat is?’ Ik beschuldigde mijn buurman, maar toen hij die wilde gaan spreken, heb ik toch maar even gezegd dat ‘ie z’n hoofd op m’n borstkas moest leggen. ‘Is dit het?’, vroeg ik. ‘Verdomd!’, zei André, toen hij mijn tikkende kunsthartklepje van dichtbij hoorde. En ik dacht dat hij mij zat te fokken, dacht dat ‘ie het wist. Niet dus. Nog even wat gesteggel over of er iemand zou verhuizen, zodat de klep minder pregnant hoorbaar zou zijn, maar dat was volgens André echt niet nodig. Aan het eind van de sesshin zei hij: ‘Ron, ik heb de hele tijd je hartklep achter me gehoord. En steeds dacht ik: Hè, gelukkig! Ron leeft nog!’ Lief toch?

Maar dit terzijde. Wat ik ook mooi vind is dat André twee héél goeie boeken heeft geschreven, waar ik veel aan heb gehad toen ik zo zat te worstelen met Jeff. Enlightenment Blues en Goeroes en Charisma. Geeft veel inzicht in de dynamiek tussen leraar en leerling, de perverse kanten daarvan én gezonde vormen van spirituele vriendschap. Heerlijk leesvoer. Ik lees niet veel, maar die boeken, in één adem.

Dus. Als je nog nix te doen hebt 12/13 november, gaan! Ik kan zelf helaas niet, de jongens zijn dan bij mij. Ook fijn.

In BoeddhaMagazine 64 van dit najaar een artikel over het ontstaan, de bloei en het verlies van m’n vriendschap met Jeff Shore. Je kunt het ook hier lezen (met hier en daar een extra zin, die er in het tijdschrift uit moest vanwege de beschikbare ruimte).

Het artikel besluit met de observatie dat Jeff nog steeds velen inspireert, ‘en laat dat vooral zo blijven’. Dat meen ik natuurlijk van harte.

Tegelijk denk ik in algemene zin dat je zenleraarschap niet kunt scheiden van menszijn. En dat het onmogelijk is een ‘goed zenleraar’ te zijn en tegelijk een onevenwichtig mens. Als je schijnbaar excelleert of meent te excelleren in de zendo en de dokusankamer, maar bij de eerste stap buiten de formele trainingsomgeving de plank volkomen mis slaat in het intermenselijk contact, is dat een brevet van onvermogen. Het is niet ‘hier wel’ en ‘daar niet’. Als het niet tot bloei komt in je handelen, is het ‘worse than worthless’. Misschien zou je dan moeten overwegen om een aantal jaren terug in je hok te gaan en eerst eens stevig aan jezelf te werken. Doe je dat niet, dan berokken je anderen schade, bijvoorbeeld omdat je autoriteit aanneemt op vlakken waar je die niet hebt.

Verder, in het BOS-radioprogramma Hemelsbreed van 29 oktober jl. een verhaal van me over de merites van de zenbeoefening, of het totale gebrek daaraan, en de aanvullende waarde van bijvoorbeeld psychotherapie. Luister hier (van 31:27 tot 45:00).

Veel lees- en luisterplezier! En wil je er wat over kwijt, schroom niet.

Ja, het moest er maar weer eens van komen. Na positieve reacties op de vorige blogpost, wat kritisch gemopper over mijn kritische gemopper, en een lezer die vreesde dat ik hier al in verregaande (of vergane) staat van ontbinding verkeer (wat bezijden de waarheid is), moest er maar weer eens wat worden geschreven. Bij deze!

Waarom heb ik eigenlijk zo lang niks gedaan dan? Nou, ten eerste heb ik niks te melden. Daar kom ik op terug. Ten tweede, sommige mensen (zie de comments op de blogpost over Adyashanti en Hershock) vinden mijn kritiek niet zo leuk. Daar heb ik lang over liggen woelen. Waarom ben ik zo kritisch? Is het slecht om kritisch te zijn? Doe ik het vanuit een psychologische blinde vlek, bijvoorbeeld, wilde ik eigenlijk mijn vader vermoorden, niet slechts in overdrachtelijke oedipale zin, maar gewoon, concreet, met blote handen desnoods? En ben ik nu zo kritisch op alles wat naar valse autoriteit of pretentie zweemt omdat ik toen niet heb doorgedrukt? Of is het juist goed om kritisch te zijn? Ik vind het zelf vaak heerlijk als iemand anders kritisch is, heb ik een vaag soort gevoel van hier klopt iets niet, is er iemand die heel expliciet de vinger op de zere plek legt – herkenning! Ik ben misschien toch niet gek dus! Ik hoop dat sommige mensen die herkenning ook ervaren in wat ik schrijf. En ik vind het belangrijk dat allerlei valse pretenties in het boeddhisme af en toe eens worden aangestipt. En ik erger me persoonlijk volkomen dood aan al die flauwekul die voor boeddhisme moet doorgaan, en dan is het heerlijk om af een toe eens lekker te schoppen en schelden. Maar dan, als mensen gaan klagen dat het wel veel van hetzelfde is, dan schiet het z’n doel misschien een beetje voorbij, en dat is ook weer niet de bedoeling.

Overigens waren de meest kritische opmerkingen van lezers meteen ook het grappigst, dat dan weer wel. Iemand vergeleek me met ‘de PVV’. Jemig. Dat is echt teveel eer. Als ik zoveel lezers had als de PVV kiezers, kon ik een winkeltje beginnen. Bovendien is het discoursvervuiling. De grootste platitude uit de vorige eeuw is de vergelijking van alles wat autoritair is met Adolf en zijn bruinhemden. De moderne variant daarvan is de vergelijking met de PVV. 'Je moet wel wat genuanceerder zijn Ron, je bent net een PVV-er.' Ja, dat zal dan wel. Ook zeer vermakelijk is de calvinistische verwijzing naar splinters en balken. O, o, natuurlijk heb ik nog veel blinde vlekken. Roep maar, roep maar! Ik wil overal naar kijken. Maar moet je dan zwijgen tot het graf? Dacht het niet. Ik heb niet twee hartoperaties en een hartstilstand overleefd om de rest van m’n leven m’n bek te houden. Kap nou.

Dit gezegd hebbende ben ik desondanks tot de volgende voorlopige en mogelijk voorbarige slotsommen gekomen. Ten eerste, kritiek is juist goed. Hoe meer, hoe beter. Alle boeddhistische halve zolen mogen best een keer in hun hemd. Ten tweede, al ben ik een voorstander van het fileren van claims in het boeddhisme, je kunt natuurlijk wel bezig blijven. En ik heb ook eigenlijk geen zin meer om daar veel energie in te steken. Bovendien, mensen doen toch wel wat ze doen en blijken vaak ook zelf verbazingwekkend goed te kunnen nadenken. Dus. Doe lekker.

Maar als ik nou niet meer doe aan kritische beschouwingen over het boeddhisme, wat moet ik dan? Heb ik nou net mijn volledige bestaansrecht effectief om zeep geholpen? Wat komt er na de kritiek, zoals ook iemand zich afvroeg? Ja, wat komt er dan?

Ik kan daar kort over zijn. Daar komt niks. Ik heb niks te melden over zen of over boeddhisme. Geen prachtige vergezichten, geen mooie beloften, geen toename van compassie en liefdevolle vriendelijkheid. Sterker nog, ik schijt op wat voor boeddhisme doorgaat. Op al die mensen met die grote verhalen die er in werkelijkheid vaak zo weinig van bakken. Laat zien dan! Toon me wat je doet in plaats van al die lege woorden en theoretische beschouwingen over de verdienste van meditatie en het ontwikkelen van liefdevolle vriendelijkheid. Hoe ben jij tegen je naasten? Hoe veeg je je kont af? Dat wil ik zien! Eh, nou ja, dat eigenlijk nou net weer liever niet, maar je snapt wat ik bedoel.

Mijn zoon, die keeper is (of had ik dat al eens gezegd?), brak drie weken geleden zijn pink tijdens een training. Die training wordt gegeven door twee mannen die daar drie keer per week in hun vrije tijd alles geven om een elftal te smeden en mijn zoon te trainen in een vak waar hij helemaal voor gaat, een vak waarin ik hem echt niet kan begeleiden. Dat ontroert me. Tot tranen toe, ik ben daar nogal bevattelijk voor. Net zo was het op de keepertraining op zondag. Toen Tom daar kwam met z’n poot in het gips, stonden daar gewoon vijf trainers die zeiden: ‘Hee Tom, rot voor je man. Je ging net zo goed! Maar doe rustig, niks overhaasten, en we pakken het straks gewoon weer op. Maar neem de tijd hè! We hebben allemaal wel eens een vinger gebroken, gewoon goed laten genezen!’ Die keepers die staan er gewoon, ze gaan er vol voor, ze hebben geen enkele pretentie. Ze zullen ook wel hun nukken hebben, maar ze schrijven in ieder geval geen boeken over meditatie en compassie, die ze vervolgens eerst moeten lezen voordat ze weten hoe ze moeten reageren als er iemand pijn heeft. Ze stáán er gewoon, helemaal, zonder een zweem van denken over liefdevolle vriendelijkheid, totaal betrokken. Veel boeddhisten daarentegen hebben de mond zo vol van compassie dat er op cruciale momenten geen zinnig woord meer uit komt.

Dus als ik mocht kiezen tussen boeddhisten en keepers, dan wist ik het wel. Geef mij maar keepers.

We moeten nodig wat serieuzer worden. Nog een paar iconoclastische stukjes, en dan gaan we weer bouwen. Om af te maken waarmee we begonnen, de hagiografie in boeddhisme en zen.

De verhalen over de Boeddha zijn natuurlijk schromelijk overdreven. Takasaki Jikido heeft het in zijn boek ‘An introduction to Buddhism’ over ‘deïficatie’, vergoddelijking. En als dat al niet het geval is, dan toch tenminste verheerlijking. De Boeddha is een mens die iets ontdekt. Maar wat hij ontdekt is misschien niet zo bijzonder als de teksten ons willen doen geloven. En de Boeddha is ook niet zo bijzonder als hij in de teksten lijkt.

De vraag is of hij zichzelf al tot bovenmenselijke proporties opblaast, of dat anderen dat voor hem doen. Een combinatie is natuurlijk ook mogelijk. Hoe dan ook, geloof niet wat er staat omdat het geschreven staat maar wees een toevlucht voor jezelf, om een populaire aan de Boeddha toegeschreven uitspraak nog maar eens te herhalen.

De mythische proporties zetten zich voort in Bodhidharma, de legendarische figuur die zen (chan) van India naar China zou hebben gebracht. Dit was in werkelijkheid een veel complexer en prozaïscher proces, zoals Bernard Faure in ‘The Rhetoric of Immediacy’ concludeert op basis van veel recent historisch onderzoek.

Ook de zesde patriarch Hui Neng is, na zijn dood, flink gehyped om de suprematie van bepaalde leraren en stromingen kracht bij te zetten. Dit zijn maar een paar heel bekende voorbeelden, de lijst is eindeloos. Hagiografie was de standaard, de werkelijkheid bij voorkeur een sprookje.

Is dat nou handig, al die verheerlijking en het mateloos aandikken van het handelen van de ‘oude meesters’? Misschien wel als je je claims wilt onderbouwen en je machtsbasis wilt versterken. En natuurlijk ook als je jezelf heel goed vindt en graag wilt dat anderen dat ook geloven, voor én na je dood. Maar misschien niet als je mensen wilt inspireren. Ik doemdenk in ieder geval al snel: 'O, als ik die weg écht wil gaan, moet ik dat dus ook doen. Maar dat lukt me nooit!! Ik ben voorbestemd te mislukken!!' Maar iedereen is anders. En je hebt wat nodig is. Geloof de sprookjes van de Boeddha niet!

In een behoorlijk briljant en zeer gedegen essay, When the Saints Go Marching In, vat Stuart Lachs twee hedendaagse hagiografieën bij de horens, die van Sheng Yen en van Walter Nowick. Lachs was leerling van beide, dus weet een beetje wat er gebeurde. Hij weet bij beide levensverhalen aardig aan stoelpoten te zagen – Sheng Yen was niet de onverschrokken thuisloze bedelmonnik die middenin de koude New Yorkse winter met bedelaars in 24/7 koffiecorners sliep, maar een frêle leraar die met een dikke sjaal om bij de kachel zat. En Walter Nowick was niet de bodhisattva die met muziek wilde werken en zijn leerlingen verloor omdat ze hem niet begrepen, maar richtte zijn eigen gemeenschap ten gronde vanwege zijn hevige verliefdheid op een (getrouwde) man.

Lachs wijst ook op de verantwoordelijkheid van Tricycle en van de uitgevers van beide biografieën, die volgens hem meer markt zien voor roze zenwolken dan voor verhalen waaruit blijkt dat ‘leraren’ evengoed feilbaar zijn, net zoals jij en ik. Hij toont aan dat de teksten in een lange hagiografische traditie staan en dat de leraren in kwestie, om wat voor reden dan ook, het spel blijkbaar met volle inzet meespelen en dolgraag als heilige de geschiedenis in willen. Lachs zegt dat dit uiteindelijk schadelijk is voor de beeldvorming van zen en boeddhisme in het algemeen en van leraren in het bijzonder, en dat het een verwrongen voorbeeldfunctie tot gevolg heeft. Talloze schandalen bewijzen zijn stelling.

Misschien hebben we dus wel meer aan verhalen over leraren die mensen blijken. Misschien inspireert dat wel meer in onze eigen oefening. Ik vind Ton Lathouwers in die zin verfrissend. Zonder een nieuwe hagiografie te willen schrijven, haal ik graag een paar zinnen aan uit een artikel van hem, met de titel ‘Blinde vlek’, in het laatste Maha Karuna Bericht (2011, nummer 2):

'Het lezen van boeken en het verzamelen van teksten voor deze publicatie [een nieuw boek, over vrouwelijke religieuze symboliek en religieuze beleving van vrouwen, rs], het nadenken en het laten bezinken, de vele gesprekken erover: het heeft deze laatste twee jaar gewerkt als een eye-opener. Veel van de door vrouwen geschreven literatuur die ik las, was nieuw voor mij. En niet alleen nieuw, het was ook onthullend en confronterend. Het was de ontdekking van een blinde vlek, allereerst bij mijzelf, maar evenzeer in heel de zen-traditie zoals ik die heb leren kennen.'

[…]

'Ik moet vaststellen dat er bij mijn pogingen om de zenweg te verduidelijken zeker sprake is geweest van eenzijdigheid op dit punt. Het heeft me een ongemakkelijk gevoel gegeven. Niet dat ik nu de rijkdom, de diepte en het belang van de traditionele zenweg zoals ik die zelf heb afgelegd wil ontkennen. Dat alles blijft levensgroot overeind. Maar ik zie wel, dat hierbij die andere stem afwezig is gebleven. Die andere stem is niet beter en niet dieper, maar wel anders. En ook die andere stem dient gehoord te worden.'

[…]

'Het zal nog een lange weg zijn […] om tot echte herkenning en erkenning te komen van […]: The dharma is both female and male. […] Maar het zal ook nog een lange weg zijn voor mijzelf. Dit betekent niet, dat ik mijn eigen zenverleden ontken: dat verleden is en blijft een wezenlijk deel van mijn leven, ook al besef ik nu beter de eenzijdigheid van de formele setting. Maar naar de toekomst toe moet het een vraag blijven: wat zal dit gaan betekenen in mijn eigen leven? En wat kan dit aan bijstelling meebrengen voor mijn eigen onderricht? Het is een open einde. Maar wel met licht aan de horizon.'

Dat vind ik prachtig. Niet zozeer inhoudelijk, ik ben daar eerlijk gezegd niet zo mee bezig, vrouwelijke religieuze beleving. Maar wel als proces, in het onderkennen van de eigen eenzijdigheid, in het open staan voor ontdekken, leren, nieuwe perspectieven. Niet alwetend maar altijd zoekend, en daar open en kwetsbaar in zijn en over schrijven. Dat inspireert me mateloos, om zelf ook dieper te gaan, verder te kijken, open te blijven.

De diepte zit niet in de vermeende feilloosheid of heiligheid van je leven, laten we in godsnaam geen plastic zenhelden creëren. De diepte zit in het ontdekken van telkens nieuwe blinde vlekken, en daar licht op werpen. Ik hoop van harte dat we in de toekomst heel veel echte verhalen krijgen over echte mensen in zen. En laten we tot die tijd de epische verrichtingen van oude en moderne meesters maar innemen met een enorme zoutkorrel. Als tegengif.